Start van hoofdcontent

Velsen

nl

Onderzoeksraad: omwonenden slecht beschermd tegen uitstoot Tata Steel

13 april 2023, 10.55 uur · Aangepast 13 april 2023, 13.24 uur · Door Thomas Jak

Omwonenden van Tata Steel zijn zeker tot 2020 onvoldoende beschermd geweest tegen de uitstoot van het staalbedrijf. Dat concludeert de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) vandaag na een uitgebreid onderzoek. De overheid heeft volgens de Raad niet genoeg kennis in huis om de gezondheid van burgers te beschermen tegen uitstoot van Tata Steel, of om het bedrijf te controleren.

Foto: NH Nieuws

Tata Steel en de overheid verscholen zich daarbij te veel achter ingewikkelde procedures van de vergunning, aldus de Raad.

Ook met de vele gezondheidsrapporten van de GGD en het RIVM gebeurde eigenlijk niets, ziet de Raad: 'De resultaten worden niet meegenomen in de vergunnings- en handhavingstaken van de Omgevingsdienst omdat er geen link is tussen de gezondheidsonderzoeken en hun takenpakket'. De Omgevingsdienst is de toezichthouder van het staalbedrijf.

Tata verloor gezondheid uit het oog

En dat is gek, zegt Stavros Zouridis, plaatsvervangend voorzitter van de Raad. "Eigenlijk bestaan alle onderdelen van het systeem. We hebben toezichthouders, een vergunningstelsel, we kennen gezondheidsrisico's en we monitoren gezondheid. Maar het systeem komt nu pas in actie als omwonenden daarvoor zorgen. Dat zou anders moeten."

Zoals het nu gaat, klopt het dus niet, zegt het rapport. "Gezondheid is uit het oog geraakt", zegt Zouridis, terwijl dat niet had gemogen. Tata Steel zelf doet doorgaans niet genoeg om de uitstoot tot een voor de gezondheid acceptabel niveau te verlagen. En 'van lokale overheden en omgevingsdiensten is een beter kennisniveau nodig om een gelijkwaardige gesprekspartner van de industrie te zijn.'

Tekst loopt door onder het kader.

Waar gaat het rapport over?

"De Onderzoeksraad voor Veiligheid heeft onderzoek gedaan naar de wijze waarop burgers in Nederland worden beschermd tegen de risico’s van soms jarenlange schadelijke industriële uitstoot en lozingen", zegt de Raad op zijn website. "Blootstelling aan industriële stoffen kan schade veroorzaken aan de gezondheid. Dit kan door eenmalige uitstoot of lozing zijn, maar ook door een opeenstapeling van stoffen in de loop van de tijd. Onderdeel van het onderzoek is in hoeverre rekening wordt gehouden met gezondheidseffecten voor omwonenden bij het toestaan en controleren van langdurige industriële uitstoot."

"De Raad onderzocht hiervoor de situatie rondom Tata Steel en industriële complexen in Nijmegen en Dordrecht. In deze regio’s zijn er bij bewoners zorgen over de uitstoot van Asfalt Productie Nijmegen en Chemours (en voorheen DuPont de Nemours) in Dordrecht. Met de uitbreiding van het onderzoek kunnen bredere lessen geleerd worden die ook toepasbaar zijn op andere regio’s."

De Onderzoeksraad voor Veiligheid is een onafhankelijke organisatie die zich bij hun onderzoeken vooral richt op 'zaken waarbij burgers voor hun veiligheid afhankelijk zijn van andere partijen zoals de overheid, bedrijven of instellingen.'

"Wij onderzoeken zaken met als doel ervan te leren" , zegt plaatsvervangend voorzitter Stavros Zouridis.

Het maakt noodzakelijke controles van de grote fabrieken erg lastig, volgens het rapport: "Momenteel kan de overheid niet in alle gevallen een geloofwaardig tegenwicht bieden aan de omvangrijke en gecompliceerde processen van Tata Steel. De overheid heeft weinig mensen, middelen en kennis en moet toezicht houden op een groot bedrijf, met juist veel mankracht, middelen en kennis." En daar moet stevig in geïnvesteerd worden, adviseert het rapport.

Bovendien verwijt de raad dat de Provincie niet in actie is gekomen na een serie gezondheidsonderzoeken in de IJmond. Sinds ongeveer 2020 gaat dat wel beter, ziet de Raad.

Het wantrouwen van omwonenden is daarmee 'invoelbaar', zegt de Raad. Zij hebben namelijk jarenlang zelf hemel en aarde moeten bewegen voordat Tata Steel of de overheid voldoende in actie kwam.

Er is sinds een paar jaar geleden wel kleine winst geboekt: inmiddels erkennen de provincie en de omgevingsdienst dat het aan omwonenden te danken is dat er werk gemaakt is van verbetering van de leefomgeving. Tata Steel heeft bijvoorbeeld het verbeteringsprogramma van de Roadmap en probeert de omgeving op de hoogte te houden van de ontwikkelingen

Giftige stoffen

De Raad stipt in het rapport ook een ander bekend probleem aan: de hoeveelheid giftige stoffen die Tata Steel mág uitstoten is soms schadelijk voor de gezondheid, maar wél toegestaan binnen de vergunningen. Dat is krom, concludeert het rapport van de Raad: Tata Steel en de andere bedrijven moeten er altijd voor zorgen dat het de gezondheid van omwonenden als uitgangspunt neemt, en niet de grenzen van de vergunning.

Ook de overheid en omgevingsdiensten moeten dat afdwingen. Maar daarvoor moeten zij hun kennis over schadelijke stoffen wel bijhouden, en dat doen zij nu niet genoeg. Vergunningen moeten zo snel mogelijk worden aangepast aan nieuwe inzichten, maar daarop zijn de toezichthouders niet scherp. Daardoor voelen Tata Steel en andere bedrijven niet genoeg prikkels om zich te blijven verbeteren, ziet de Raad.